ورق شادولاین چیست؟

ورق شادولاین نوعی ورق فولادی گالوانیزه است که در دستگاه های رول فرمینگ، به شکل موج های ذوزنقه ای و زاویه دار درمی آید. از این ورق بیشتر برای پوشش سقف های شیروانی و دیواره سوله های صنعتی و ساختمانی استفاده می شود؛ بخش هایی از سازه که در معرض بارش برف، وزش باد و فشارهای محیطی قرار دارند و پوشش آن ها باید در برابر خم شدن و تغییر شکل مقاومت کافی داشته باشد.

شکل دهی ورق شادولاین با ایجاد برجستگی ها و زاویه های مشخص، استحکام آن را افزایش می دهد. این فرم باعث بالا رفتن ممان اینرسی ورق می شود؛ ممان اینرسی معیاری است که نشان می دهد یک مقطع تا چه اندازه در برابر خم شدن مقاومت می کند. به همین دلیل، ورق شادولاین در مقایسه با یک ورق صاف با ضخامت مشابه، هنگام تحمل فشار کمتر دچار خمش و تغییر شکل می شود.

مشخصات فنی و ابعاد ورق شادولاین

فولاد پایه ورق شادولاین معمولاً از انواع فولاد کم کربن و مناسب خمکاری و شکل دهی انتخاب می شود. گرید DX51D یکی از گریدهای مورد استفاده برای تولید این محصول است؛ البته گرید دقیق به مشخصات ورق اولیه و کارخانه تولیدکننده بستگی دارد. سطح فولاد نیز با پوشش روی (Zn) محافظت می شود تا مقاومت آن در برابر رطوبت و عوامل خورنده افزایش پیدا کند. در مدل های رنگی، یک لایه رنگ هم روی پوشش گالوانیزه قرار می گیرد.

مهم ترین مشخصات فنی ورق شادولاین عبارت اند از:

• جنس و گرید فولاد: فولاد کم کربن گالوانیزه با گریدهایی مانند DX51D که قابلیت خم کاری و شکل دهی دارند.
• پوشش سطحی: پوشش روی برای کاهش احتمال زنگ زدگی و خوردگی. در مدل های رنگی، لایه رنگ نیز به محافظت از سطح کمک می کند.
• مقاومت در برابر رطوبت: پوشش گالوانیزه از تماس مستقیم رطوبت و اکسیژن با فولاد جلوگیری می کند و ورق را برای استفاده در فضای باز مناسب می سازد. البته دوام آن در محیط های مرطوب و خورنده به میزان پوشش روی و وضعیت سطح ورق بستگی دارد.
• ضخامت: معمولاً بین ۰.۳ تا ۰.۷ میلی متر متغیر است. در پروژه هایی که بار برف بیشتری به سقف وارد می شود، ممکن است ضخامت های ۰.۵ و ۰.۶ میلی متر انتخاب شوند.
• مقاومت در برابر بار: شکل ذوزنقه ای ورق باعث افزایش مقاومت آن در برابر خم شدن می شود. ظرفیت تحمل بار برف، باد و وزن تجهیزات به ضخامت ورق، ارتفاع موج ها و فاصله تکیه گاه ها بستگی دارد و باید با توجه به شرایط نصب محاسبه شود.

ابعاد ورق شادولاین

برای تولید ورق شادولاین، ورق فولادی با عرض اولیه ۱۰۰۰ یا ۱۲۵۰ میلی متر وارد دستگاه رول فرمینگ می شود. پس از ایجاد موج های ذوزنقه ای، عرض ورق تغییر می کند:

• ورق با عرض اولیه ۱۰۰۰ میلی متر: پس از فرم دهی به عرض ۸۰۰ میلی متر می رسد و عرض مفید آن پس از نصب حدود ۷۰۰ میلی متر است.
• ورق با عرض اولیه ۱۲۵۰ میلی متر: پس از فرم دهی به عرض ۱۰۵۰ میلی متر می رسد و عرض مفید آن پس از نصب حدود ۹۰۰ میلی متر خواهد بود.

برای محاسبه تعداد ورق مورد نیاز پوشش سقف یا دیواره، باید عرض مفید را ملاک قرار داد. هنگام نصب، لبه هر ورق روی بخشی از ورق کناری قرار می گیرد تا از ایجاد فاصله و نفوذ آب باران جلوگیری شود. به همین دلیل، تمام عرض ورق قابل استفاده نیست. عرض مفید، بخشی از ورق است که پس از این هم پوشانی برای پوشش سطح باقی می ماند. بنابراین، برای محاسبه تعداد ورق ها باید عرض سقف یا دیواره را بر عرض مفید ورق تقسیم کرد و نتیجه را به عدد صحیح بالاتر گرد کرد.

طول ورق شادولاین در زمان تولید محدود به اندازه مشخصی نیست و معمولاً بر اساس ابعاد سقف یا دیواره برش داده می شود؛ اما در عمل، به دلیل محدودیت های باربری و حمل ونقل جاده ای (طول تریلی)، حداکثر طول قابل سفارش معمولاً به ۱۲ تا ۱۴ متر محدود است.

محاسبه وزن ورق شادولاین

وزن ورق شادولاین با وزن ورق گالوانیزه اولیه برابر است؛ زیرا در فرایند رول فرمینگ، فقط شکل ظاهری ورق تغییر می کند و هیچ بخشی از آن حذف نمی شود. به همین دلیل، برای محاسبه وزن باید عرض ورق پیش از فرم دهی را در نظر گرفت، نه عرض آن پس از ایجاد موج ها. برای محاسبه وزن تقریبی ورق شادولاین، می توان از فرمول زیر استفاده کرد. در این فرمول، عدد ۷.۸۵ نشان دهنده چگالی فولاد بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب است:

وزن (kg) = طول (m) × عرض اولیه (m) × ضخامت (mm) × ۷.۸۵

در جدول زیر، وزن تقریبی هر متر از این ورق ها با عرض اولیه ۱۲۵۰ میلی متر درج شده است:

انواع ورق شادولاین در بازار آهن

تولیدکنندگان، انواع ورق شادولاین را بر اساس پوشش سطحی به دو دسته اصلی تقسیم می کنند. انتخاب هر نوع به شرایط جوی منطقه و بودجه پروژه بستگی دارد.

ورق شادولاین گالوانیزه معمولی

این مدل همان ورق گالوانیزه فرم دهی شده بدون لایه رنگ است که تنها پوشش محافظ روی (Zn) را دارد و با ظاهر نقره ای و مات عرضه می شود. لایه روی از سطح فولاد در برابر رطوبت و خوردگی محافظت می کند و احتمال زنگ زدگی آن را کاهش می دهد. به همین دلیل، از این ورق بیشتر برای پوشش سقف سوله های صنعتی و انبارهایی استفاده می شود که مقاومت در برابر خوردگی اهمیت دارد و ظاهر رنگی پوشش در اولویت نیست.

ورق شادولاین رنگی

برای محیط های مسکونی و ویلایی، تولیدکنندگان ورق گالوانیزه را پیش از فرم دهی با رنگ های کوره ای (الکترواستاتیک) می پوشانند. این لایه رنگ، ضخامتی بین ۲۰ تا ۲۵ میکرون در سطح رویی و ۷ تا ۱۵ میکرون در سطح زیرین دارد. لایه رنگی علاوه بر زیبایی، مقاومت در برابر خوردگی را افزایش می دهد. وزن ورق شادولاین رنگی تفاوت ملموسی با نوع بدون رنگ ندارد، زیرا ضخامت رنگ در حد چند میکرون است و در محاسبات سازه ای نادیده گرفته می شود.

مزایای استفاده از ورق فلزی شادولاین

شکل هندسی و ویژگی های فنی ورق شادولاین باعث شده است در پوشش سقف ها و دیواره های صنعتی کاربرد زیادی داشته باشد. مهم ترین مزایای استفاده از این ورق عبارت اند از:

• مقاومت فیزیکی بالا: موج های ذوزنقه ای و زاویه دار فشار ناشی از بار برف سنگین و نیروی باد را در سطح ورق توزیع می کنند و مانع از شکم دادن یا تغییر شکل پوشش سقف می شوند.
• آب بندی مناسب در نقاط اتصال: در زمان نصب، موج های کناری ورق ها روی هم قرار می گیرند و با هدایت جریان آب باران در مسیر شیارها، از نفوذ رطوبت از محل درزها به داخل سازه جلوگیری می کنند.
• کاهش بار مرده سازه: تولید این ورق ها در ضخامت های کم (۰.۳ تا ۰.۷ میلی متر) در کنار استحکام خمشی بالا، وزن نهایی پوشش سقف و در نتیجه فشار وارد بر اسکلت و زیرسازی ساختمان را کاهش می دهد.
• سرعت نصب بالا: امکان سفارش ورق در طول موردنیاز پروژه و عرض پوشش دهی مناسب (۷۰۰ یا ۹۰۰ میلی متر)، تعداد درزها و هم پوشانی ها را کاهش می دهد و نصب آن با پیچ روی پرلین های فلزی (پروفیل های افقی زیرسازی سقف) را آسان تر می کند.

نتیجه گیری

ورق شادولاین به دلیل ساختار ذوزنقه ای و پوشش گالوانیزه، در کنار وزن نسبتاً کم، مقاومت خمشی مناسبی دارد و برای پوشش سقف ها و دیواره های صنعتی و ساختمانی استفاده می شود. ضخامت های ۰.۵ و ۰.۶ میلی متر از گزینه های پرکاربرد این محصول در پروژه های ساختمانی هستند. هنگام خرید، باید عرض مفید ورق را در محاسبه تعداد ورق مورد نیاز در نظر بگیرید و طول و ابعاد مورد نظر را متناسب با اندازه سقف یا دیواره به کارخانه سفارش دهید.

سوالات متداول