از بین بردن زنگ زدگی با سرکه

از بین بردن زنگ زدگی با سرکه یک روش خانگی، ارزان و بسیار موثر برای احیای وسایل فلزی است. اسید استیک موجود در سرکه سفید با اکسید آهن یا همان زنگ زدگی واکنش شیمیایی می دهد و آن را در خود حل می کند. برای این کار کافی است قطعه زنگ زده را به مدت 12 تا 24 ساعت در ظرفی پر از سرکه سفید قرار دهید. پس از گذشت این زمان، لایه های زنگ نرم می شوند و با یک برس یا مسواک کهنه به راحتی پاک خواهند شد. این روش برای پاک کردن زنگ آهن ابزارها بسیار کاربردی است و نیازی به مواد شیمیایی خطرناک ندارد. در ادامه این مقاله از دمیرآل به بررسی مراحل زنگ زدایی فلزات، ترکیب سرکه با مواد دیگر، پاک کردن زنگ لباس و نکات ایمنی می پردازیم.

چرا محلول از بین بردن زنگ زدگی با سرکه تا این حد موثر است؟

سرکه سفید حاوی حدود 5 تا 8 درصد اسید استیک است. این اسید ملایم یک عامل موثر برای از بین بردن زنگ زدگی آهن به شمار می رود. اسید استیک با اکسید آهن (ساختار شیمیایی اکسید آهن) واکنش می دهد و ماده ای محلول در آب به نام استات آهن تولید می کند. این فرایند شیمیایی باعث می شود لایه های سخت زنگ از سطح فلز جدا شوند.

استفاده از سرکه یکی از بهترین روش ها برای رفع زنگ زدگی آهن است. شما می توانید ابزارهای قدیمی، چاقو ها و قطعات ماشین را با این مایع ارزان قیمت نجات دهید. سرکه نه تنها زنگ را پاک می کند بلکه به سطح فلز اصلی آسیبی نمی رساند (در استفاده معمول به سطح فلز آسیبی نمی رساند، اما در برخی فلزات خاص باید احتیاط کرد).

مکانیسم شیمیایی زنگ زدایی فلزات با سرکه

در این بخش بررسی می‌کنیم که دقیقا چه اتفاقی درون ظرف سرکه می افتد. زنگ آهن از نظر شیمیایی همان اکسید آهن است. این ماده زمانی تشکیل می شود که آهن در معرض آب و اکسیژن قرار می گیرد. اکسید آهن پیوند های مولکولی بسیار محکمی دارد که با شستشوی معمولی از بین نمی رود.

وقتی اکسید آهن با اسید استیک برخورد می کند، یک واکنش شیمیایی جدید رخ می دهد. اسید پیوندهای اکسید را می شکند و استات آهن تولید می کند. استات آهن برخلاف زنگ زدگی، کاملا در آب حل می شود. به همین دلیل پس از چند ساعت متوجه می شوید که سرکه تغییر رنگ داده و تکه های زنگ در آن شناور شده اند.

آموزش از بین بردن زنگ زدگی فلز با سرکه در خانه

برای از بین بردن زنگ آهن نیاز به تجهیزات پیچیده ای ندارید. شما می توانید با وسایل موجود در آشپزخانه این کار را به راحتی انجام دهید. روش از بین بردن زنگ زدگی بسیار ساده است و فقط به کمی صبر نیاز دارد. در این بخش مراحل کار را به صورت دقیق بررسی می کنیم تا بهترین نتیجه را بگیرید.

مرحله اول: آماده سازی ظرف و سرکه

ابتدا یک ظرف پلاستیکی یا شیشه ای مناسب انتخاب کنید. ظرف باید به اندازه ای بزرگ باشد که قطعه فلزی کاملا در آن جا بگیرد. ظرف را با سرکه سفید پر کنید. سرکه سفید تقطیر شده بهترین مایع پاک کننده زنگ آهن خانگی است. از سرکه بالزامیک یا سرکه های رنگی استفاده نکنید، زیرا ممکن است روی فلز لکه ایجاد کنند.

مرحله دوم: غوطه ور کردن فلز زنگ زده

قطعه زنگ زده را داخل ظرف قرار دهید. مطمئن شوید که تمام قسمت های آسیب دیده زیر سطح سرکه قرار گرفته اند. گاهی پیش می آید که قطعه روی سطح مایع شناور می ماند و کامل در محلول قرار نمی گیرد. در این حالت کافی است یک جسم سنگین روی آن بگذارید تا قطعه کاملاً زیر محلول بماند. زمان لازم برای از بین بردن زنگ زدگی با سرکه بین 12 تا 24 ساعت متغیر است.

مرحله سوم: برس کشیدن و شستشو

پس از گذشت 12 الی 24 ساعت قطعه را از ظرف خارج کنید. اکنون لکه ها بسیار نرم شده اند و حالت خمیری دارند. با یک برس سیمی یا مسواک کهنه روی سطح فلز بکشید. پاک کردن زنگ زدگی در این مرحله بسیار آسان است. پس از تمیز کردن زنگ زدگی، قطعه را با آب گرم بشویید و کاملا خشک کنید.

ترکیب سرکه با مواد دیگر برای ساخت محلول زنگ بر قوی تر

گاهی با لایه های بسیار ضخیم اکسید آهن روبه رو می شوید. در چنین شرایطی، استفاده از سرکه به تنهایی ممکن است زمان زیادی نیاز داشته باشد. شما می توانید با افزودن چند ماده ساده خانگی قدرت اسیدی محلول را افزایش دهید. این ترکیبات به شما کمک می کنند تا رفع زنگ زدگی با سرعت بیشتری انجام شود. لیست زیر دو ترکیب کاربردی را نشان می دهد که می توانید در خانه بسازید.

• مخلوط سرکه و نمک: اضافه کردن نمک به سرکه باعث افزایش خاصیت اسیدی محلول می شود. برای هر 1 لیتر سرکه حدود 2 قاشق غذاخوری نمک اضافه کنید. این ترکیب برای از بین بردن زنگ زدگی زیاد بسیار عالی عمل می کند.
• مخلوط سرکه و آبلیمو: آبلیمو حاوی اسید سیتریک است. ترکیب اسید سیتریک و اسید استیک یک محلول از بین برنده زنگ زدگی بسیار قدرتمند ایجاد می کند. این محلول برای براق کردن قطعات برنجی و مسی نیز کاربرد دارد.

چگونه زنگ آهن را با خمیر سرکه و جوش شیرین از بین ببریم؟

گاهی غوطه ور کردن قطعه ممکن نیست و اسپری کردن هم جواب نمی دهد. در این حالت ساخت یک خمیر چسبناک بهترین راه حل است. شما می توانید با ترکیب سرکه و جوش شیرین یک خمیر تمیز کننده قوی بسازید (این دو ماده با هم واکنش داده و کف می کنند).

خمیر را روی لکه های زنگ زدگی بمالید و اجازه دهید 30 دقیقه بماند. سپس با یک مسواک یا برس سیمی زبر سطح را محکم بسایید. این ترفند برای تمیز کردن زنگ زدگی روی لولا های در، دستگیره ها و شیرآلات حمام بسیار عالی است. قدرت سایندگی جوش شیرین همراه با خاصیت اسیدی سرکه لکه ها را به سرعت ناپدید می کند.

چگونه زنگ زدگی را وقتی قطعه خیلی بزرگ است از بین ببریم؟

همه قطعات فلزی را نمی توان داخل یک ظرف جا داد. برای تمیز کردن لوله های بزرگ یا بدنه دوچرخه، روش غوطه وری کاربردی نیست. در چنین مواردی باید از تکنیک پوشش مرطوب استفاده کنید. این روش کمک می کند اسید برای مدت طولانی روی سطح باقی بماند و اثر بهتری در از بین بردن زنگ زدگی داشته باشد.

سرکه سفید را داخل یک بطری اسپری بریزید. مایع پاک کننده زنگ آهن را به صورت مستقیم روی سطح فلز اسپری کنید. سپس روی آن قسمت را با یک پلاستیک یا حوله کاغذی خیس شده با سرکه بپوشانید. این کار از تبخیر سریع سرکه جلوگیری می کند. اجازه دهید این پوشش حداقل 12 ساعت روی فلز باقی بماند تا زنگ ها کاملا از بین بروند.

روش از بین بردن زنگ زدگی روی لباس با سرکه

لکه های زنگ آهن روی پارچه بسیار سرسخت هستند. شستشوی معمولی با پودر لباسشویی هیچ اثری روی این لکه ها ندارد. خوشبختانه از بین بردن زنگ زدگی روی لباس با سرکه کاملا امکان پذیر و بی خطر است. سرکه معمولاً به الیاف اکثر پارچه ها آسیب نمی رساند و فقط رنگ زنگ را از بین میبرد.

یک تکه پنبه را به سرکه سفید آغشته کنید. پنبه را به آرامی روی لکه زنگ زدگی لباس بمالید تا کاملا خیس شود. سپس روی لکه کمی نمک بپاشید و لباس را زیر نور مستقیم خورشید قرار دهید. ترکیب سرکه، نمک و اشعه خورشید باعث محو شدن لکه می شود. پس از پاک شدن لکه، لباس را با آب سرد بشویید.

برای از بین بردن زنگ زدگی چه موادی مناسب است؟ (بررسی جایگزین های سرکه)

یکی از سوالات رایج این است که زنگ زدگی را با چه موادی می توان از بین برد و چه جایگزین هایی برای آن وجود دارد. در واقع سرکه تنها گزینه موجود در خانه نیست و روش ها و مواد مختلفی، چه طبیعی و چه شیمیایی، برای پاک کردن زنگ زدگی فلز استفاده می شوند که هرکدام ویژگی ها و کاربردهای متفاوتی دارند. در جدول زیر یک مقایسه کلی بین سرکه و سایر مواد پاک کننده ارائه شده است:

آیا سرکه برای همه فلزات مناسب است؟

سرکه سفید برای اکثر قطعات آهنی، فولادی و چدنی کاملا بی خطر است. شما می توانید تابه های چدنی و ابزار های فولادی قدیمی را به راحتی با سرکه احیا کنید. اما باید مراقب فلزات روکش دار باشید.

سرکه می تواند روکش گالوانیزه روی قطعات را به سرعت از بین ببرد. فلز گالوانیزه دارای یک لایه روی است که در برابر اسید بسیار ضعیف است. همچنین استفاده از سرکه روی آلومینیوم توصیه نمی شود زیرا باعث تیره شدن و خوردگی سطح آن می گردد. برای این سطوح بهتر است از شوینده های ملایم تر استفاده کنید.

اقدامات ضروری پس از تمیز کردن زنگ زدگی

فرآیند کار با پاک شدن زنگ زدگی به پایان نمی رسد. فلزی که تازه تمیز شده، به شدت در معرض زنگ زدگی مجدد قرار دارد، بنابراین باید بلافاصله از سطح آن محافظت کنید. در واقع مراحل بعد از زنگ زدایی به اندازه خود فرآیند تمیزکاری اهمیت دارند و نباید نادیده گرفته شوند.

در مرحله اول، قطعه را با محلول آب و جوش شیرین بشویید. جوش شیرین خاصیت قلیایی دارد و می تواند اثر اسید استیک موجود در سرکه را کاملاً خنثی کند. باقی ماندن اسید روی سطح فلز ممکن است باعث خوردگی شود. پس از شستشو، سطح فلز را با یک حوله تمیز کاملاً خشک کنید. در نهایت نیز یک لایه نازک روغن روی فلز بمالید تا از تماس رطوبت با سطح آن جلوگیری شود.

جمع بندی

در این مقاله یاد گرفتیم که از بین بردن زنگ زدگی با سرکه یکی از موثرترین روش های خانگی است. اسید استیک موجود در سرکه با اکسید آهن واکنش داده و لکه های سخت را به راحتی حل می کند. شما می توانید با غوطه ور کردن ابزارها یا اسپری کردن محلول، قطعات فلزی را با کمترین هزینه احیا کنید. همچنین روش تمیز کردن لباس و نکات ایمنی پس از زنگ زدایی به طور کامل بررسی شد. فراموش نکنید که خشک کردن سریع و روغن کاری فلز پس از شستشو برای جلوگیری از زنگ زدن دوباره کاملا ضروری است.

سوالات متداول