از بین بردن زنگ زدگی آهن؛ چگونه آهن زنگ زده را تمیز کنیم؟

از بین بردن زنگ زدگی آهن با استفاده از اسیدهای ضعیف خانگی مانند سرکه سفید، سایش مکانیکی با سمباده یا برس سیمی، و محلول های شیمیایی مخصوص به سادگی امکان پذیر است. زنگ زدگی زمانی رخ می دهد که آهن در مجاورت اکسیژن و رطوبت قرار گیرد و اکسید آهن قهوه ای رنگ روی سطح آن تشکیل شود. برای از بین بردن آثار اکسید شدن، می توانید از مواد طبیعی و در دسترس استفاده کنید تا سطح فلز دوباره براق و تمیز شود. هر یک از این مواد با توجه به میزان اکسید شدن، نوع قطعه و شدت آسیب انتخاب می شوند.

در ادامه این مقاله از دمیرآل به بررسی علت زنگ زدن آهن، روش های خانگی و شیمیایی پاکسازی فلزات، مقایسه راهکارهای مختلف و راه های پیشگیری از اکسید شدن مجدد می پردازیم.

علت زنگ زدن آهن چیست؟

آهن یک فلز بسیار واکنش پذیر است که به سرعت با اکسیژن محیط ترکیب می شود. این واکنش شیمیایی در حضور رطوبت سرعت بسیار بیشتری پیدا می کند. آب به عنوان یک کاتالیزور عمل کرده و روند نفوذ اکسیژن به عمق فلز را تسهیل می کند.

وقتی لایه اکسید آهن روی سطح فلز تشکیل می شود، به دلیل ساختار متخلخل خود نمی تواند از فلز در برابر خوردگی بیشتر محافظت کند. این لایه بر خلاف اکسید آلومینیوم، چسبندگی مناسبی به فلز پایه ندارد. اکسید آهن به مرور زمان خرد می شود و فرو می ریزد. این ریزش مداوم باعث می شود لایه های زیرین فلز نیز در معرض هوا قرار بگیرند.

برخی عوامل محیطی مانند نمک و اسیدها سرعت این تخریب را چندین برابر می کنند. برای مثال، ابزارآلاتی که در مناطق ساحلی یا مرطوب استفاده می شوند، با سرعت بیشتری پوسیده می شوند. شما باید پیش از گسترش خوردگی، اقدام مناسبی برای تمیز کردن فلز انجام دهید.

روش های خانگی برای از بین بردن زنگ زدگی آهن

شما می توانید با وسایل ساده ای که در کابینت آشپزخانه خود دارید، سطوح زنگ زده را پاک سازی کنید. این روش ها بسیار کم هزینه و در دسترس هستند. در ادامه، مؤثرترین مواد طبیعی برای از بین بردن زنگ آهن را معرفی می کنیم تا بتوانید مناسب ترین روش را انتخاب کنید.

۱. استفاده از سرکه سفید

سرکه سفید یک اسید ضعیف و طبیعی است که واکنش مناسبی با اکسید آهن نشان می دهد. برای استفاده از این روش (از بین بردن زنگ زدگی با سرکه)، شما باید قطعه فلزی زنگ زده را به طور کامل درون یک ظرف پر از سرکه سفید قرار دهید. اجازه دهید فلز به مدت حداقل 12 ساعت درون سرکه باقی بماند.

پس از گذشت این مدت، زنگ آهن نرم شده و به راحتی از سطح فلز جدا می شود. سپس می توانید با یک برس نرم یا سیم ظرفشویی قدیمی، باقی مانده آن را تمیز کنید. این روش برای قطعات کوچک مانند پیچ، مهره، آچار و ابزارآلات دستی بسیار کاربردی است.

۲. ترکیب جوش شیرین و آب

جوش شیرین یک پاک کننده قوی و قلیایی است که برای تمیز کردن جرم های سخت استفاده می شود. برای تهیه این ترکیب، شما باید مقداری جوش شیرین را با آب مخلوط کنید تا یک خمیر غلیظ به دست آید. این خمیر نباید خیلی روان یا خیلی خشک باشد.

خمیر تهیه شده را با یک قاشق یا کاردک روی تمام بخش های زنگ زده آهن بمالید. اجازه دهید خمیر به مدت 2 الی 3 ساعت روی قطعه باقی بماند. سپس با یک مسواک کهنه یا برس سیمی، شروع به سابیدن لایه اکسید شده کنید. در پایان کار، قطعه را با آب تمیز بشویید و بلافاصله با یک دستمال خشک کنید.

۳. لیمو ترش و نمک

اسید سیتریک موجود در لیمو ترش به همراه خاصیت سایشی نمک، یک ترکیب قوی برای از بین بردن زنگ زدگی آهن ایجاد می کند. ابتدا روی تمام بخش های قهوه ای فلز یک لایه ضخیم از نمک طعام بپاشید. نمک باید تمام لکه های زنگ زده را به طور کامل پوشش دهد.

سپس آب یک لیمو ترش تازه را روی نمک ها بچکانید تا نمک کاملا مرطوب شود. بگذارید این مخلوط به مدت 3 ساعت روی فلز بماند. سپس از پوست لیمو به عنوان یک ابزار سایشی طبیعی برای پاک کردن جرم ها استفاده کنید. این راهکار برای سطوحی که دسترسی به آن ها دشوار است، بسیار مناسب است.

۴. سیب زمینی و مایع ظرفشویی

شاید تعجب کنید اما سیب زمینی حاوی اسید اگزالیک است که یک پاک کننده قوی برای زنگ زدگی های آهن به شمار می رود. برای استفاده از این ترفند، یک سیب زمینی بزرگ را از وسط نصف کنید. سطح برش خورده را به مقداری مایع ظرفشویی یا صابون آغشته کنید.

سیب زمینی آغشته به صابون را مستقیما روی لکه های زنگ زده آهن بمالید و کمی فشار دهید. اسید اگزالیک با اکسید آهن واکنش می دهد و مایع ظرفشویی نیز به حل شدن چربی ها و آلودگی ها کمک می کند. این روش برای تمیز کردن چاقوهای آشپزخانه، تابه های چدنی و وسایل ظریف فلزی بسیار ایده آل است.

روش های شیمیایی و صنعتی برای پاک کردن زنگ آهن

وقتی عمق پوسیدگی فلز زیاد است، روش های خانگی کارایی لازم را ندارند. در این حالت باید به سراغ مواد قوی تر و ابزارهای حرفه ای بروید. در ادامه، مؤثرترین روش های صنعتی و شیمیایی برای پاک سازی سطوح آهنی را معرفی می کنیم.

۱. استفاده از محلول های ضد زنگ

محلول های ضد زنگ معمولا حاوی اسید فسفریک یا اسید هیدروکلریک هستند. این مواد شیمیایی به سرعت پیوند میان اکسید آهن و فلز پایه را از بین می برند. شما باید این محلول ها را با قلم مو روی سطح بمالید یا قطعه را درون آن غوطه ور کنید.

هنگام کار با این مواد شیمیایی قوی، استفاده از دستکش ضخیم، عینک محافظ و ماسک کاملا ضروری است. اسید موجود در این مواد می تواند گازهای سمی تولید کند که برای ریه ها مضر است. برخی از این محلول ها زنگ زدگی را به لایه ای محافظ تبدیل می کنند که می تواند احتمال زنگ زدگی مجدد را کاهش دهد. استفاده از این روش برای قطعات بزرگ صنعتی و درب های آهنی بسیار رایج است.

۲. سمباده زنی و برس سیمی

سایش مکانیکی یکی از قدیمی ترین و موثرترین راه ها برای تمیز کردن آهن زنگ زده است. شما می توانید از سمباده های دستی با درجه سختی مختلف یا فرچه های سیمی متصل به دریل استفاده کنید. سمباده زنی، لایه های سست زنگ را به طور کامل از سطح فلز جدا می کند.

ابتدا کار خود را با یک سمباده زبر شروع کنید تا لایه های ضخیم اکسید شده برداشته شوند. سپس از یک سمباده نرم تر برای صیقلی کردن سطح فلز استفاده کنید. این کار زیرسازی مناسبی برای رنگ آمیزی مجدد قطعه فراهم می کند.

مقایسه روش های مختلف تمیز کردن آهن زنگ زده

برای انتخاب بهترین راهکار بهتر است ویژگی های هر روش را با یکدیگر مقایسه کنید. جدول زیر اطلاعات مفیدی درباره سرعت، هزینه و میزان کارایی هر یک از این روش ها در اختیارتان قرار می دهد.

راه های پیشگیری از زنگ زدن مجدد آهن

پس از پاک کردن اکسید آهن، شما باید از فلز خود محافظت کنید تا دوباره دچار این مشکل نشود. آهن بدون لایه محافظ به سرعت با رطوبت هوا واکنش می دهد و زنگ می زند. در بخش زیر اقدامات پیشگیرانه موثری را معرفی می کنیم که طول عمر قطعات فلزی شما را افزایش می دهند.

• رنگ آمیزی و ضد زنگ: اعمال یک لایه آستر ضد زنگ (مانند پرایمر ضد زنگ) بهترین مانع در برابر نفوذ اکسیژن است.
• روغن کاری منظم: برای ابزارآلات کارگاهی، مالیدن یک لایه نازک از روغن موتور یا وازلین مانع از تماس مستقیم فلز با هوا می شود.
• نگهداری در محیط خشک: ابزارها و قطعات آهنی خود را در جعبه های دربسته و در مکان های فاقد رطوبت نگهداری کنید.
• استفاده از بسته های رطوبت گیر: قرار دادن چند بسته ژل سیلیکا در جعبه ابزار، رطوبت محیط را به سرعت جذب می کند.

جمع بندی

از بین بردن زنگ زدگی آهن یک فرآیند ضروری برای حفظ کارایی و دوام ابزارها و سازه های فلزی شما می باشد. شما می توانید با استفاده از مواد ساده خانگی مانند سرکه، جوش شیرین و لیمو ترش، لایه های اکسید شده سبک را به راحتی در خانه تمیز کنید. برای موارد پیشرفته و صنعتی نیز استفاده از محلول های اسیدی و سمباده زنی بهترین نتیجه را دارد. فراموش نکنید که پیشگیری همواره ارزان تر از درمان است؛ بنابراین با رنگ آمیزی و روغن کاری به موقع فلزات، مانع از نفوذ رطوبت به ساختار داخلی آن ها شوید.

سوالات متداول